Czym jest teoria salda?
Teoria salda to koncepcja rozliczeń, według której przy nieważności umowy wzajemnej sąd automatycznie kompensuje świadczenia obu stron i zasądza tylko różnicę (saldo). W sprawach frankowych oznaczałoby to, że sąd od razu odejmuje kapitał kredytu od wpłaconych rat i zasądza tylko nadwyżkę.
Przeciwieństwem jest teoria dwóch kondykcji, według której każda ze stron ma odrębne roszczenie o zwrot swojego świadczenia. Konsument żąda zwrotu wszystkich rat, bank żąda zwrotu kapitału - to dwa odrębne roszczenia.
Wyrok Sądu Najwyższego II CSKP 550/24
Wyrok SN z dnia 5 września 2025 r., sygn. akt II CSKP 550/24:
"Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie narzuca Polsce stosowania teorii salda przy rozliczaniu nieważnych umów kredytu. Konsument ma prawo żądać zwrotu wszystkich świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy, niezależnie od roszczeń banku o zwrot kapitału."
Znaczenie wyroku
- Teoria dwóch kondykcji - obowiązuje w Polsce, nie teoria salda
- Odrębne roszczenia - konsument i bank mają osobne roszczenia
- Przedawnienie - roszczenie banku może się przedawnić niezależnie
- Zarzut potrącenia - bank musi aktywnie podnieść zarzut potrącenia
Co to oznacza dla frankowiczów?
Korzyści z teorii dwóch kondykcji
- Pełny zwrot rat - sąd zasądza wszystkie wpłacone raty bez automatycznego potrącenia
- Odsetki od całości - odsetki naliczane od pełnej kwoty rat, nie od salda
- Przedawnienie roszczenia banku - jeśli bank nie podniesie zarzutu w terminie, jego roszczenie może się przedawnić
- Taktyka procesowa - większa elastyczność w prowadzeniu sprawy
Przykład praktyczny
Kredyt 300.000 zł, wpłacone raty 450.000 zł:
- Teoria salda: Sąd zasądza 450.000 - 300.000 = 150.000 zł
- Teoria dwóch kondykcji: Sąd zasądza 450.000 zł + odsetki od tej kwoty. Bank musi osobno dochodzić zwrotu 300.000 zł.
Przy teorii dwóch kondykcji odsetki są naliczane od 450.000 zł, co daje znacznie wyższą kwotę!
Związek z wyrokiem TSUE C-396/24
Wyrok SN II CSKP 550/24 uzupełnia wyrok TSUE C-396/24, który stwierdził że bank nie może żądać zwrotu kapitału. Razem te orzeczenia tworzą bardzo korzystną sytuację dla frankowiczów:
- TSUE C-396/24: Bank nie może żądać zwrotu kapitału
- SN II CSKP 550/24: Nawet gdyby mógł, to teoria salda nie obowiązuje
Podsumowanie
- W Polsce obowiązuje teoria dwóch kondykcji, nie teoria salda
- Konsument może żądać zwrotu wszystkich wpłaconych rat
- Bank musi aktywnie podnieść zarzut potrącenia
- Odsetki naliczane od pełnej kwoty, nie od salda
Masz kredyt frankowy?
Bezpłatnie przeanalizuję Twoją umowę i oszacuję, ile możesz odzyskać od banku. Po wyroku TSUE C-396/24 i SN II CSKP 550/24 sytuacja frankowiczów jest lepsza niż kiedykolwiek.
Powiązane artykuły
Źródła
- Wyrok SN z dnia 5 września 2025 r., sygn. akt II CSKP 550/24
- Wyrok TSUE z dnia 19 czerwca 2025 r., sygn. C-396/24
- Art. 405 i nast. Kodeksu cywilnego - bezpodstawne wzbogacenie